Ruinen is een begrip. Bij Ruinen denkt men in eerste instantie aan het oude beeld van Drenthe: de grote stille heide met de schaapskudde. Tussen Ruinen en de bossen van Dwingeloo vindt men het uitgestrekte reservaat van de Benderse-, Kralose- en Dwingelose Heide. Dit reservaat is met 1300 hectare het grootste aaneengesloten heidegebied van Drenthe. Dagelijks (in de winter onregelmatig) loopt de herder met zijn schaapskudde op de heide. De kudde vertrekt omstreeks 10.30 uur en de terugkomst is tussen 17.00 en 18.00 uur. In Ruinen wonen 3673 mensen.
Ruinen en omgeving nodigen uit om erop uit te trekken. De boerderijen, schaapskooien en buurtschappen zijn stille getuigen uit een ver verleden. Het dorp heeft een gezellige brink, een historische kerktoren uit de 15e eeuw en leuke terrasjes om te genieten van de dorpssfeer. Het is het uitgangspunt voor prachtige wandel- en fietstochten, o.a. door Nationaal Park Het Dwingelerveld.
Ruinen is een zeer oud dorp, reeds vermeld in een akte uit 1139 waarin Otto van Ruinen wordt genoemd als een der dienstmannen van de bisschop van Utrecht. In die tijd werd in Ruinen een Benidictijnenklooster gesticht dan in 1325 verhuisde naar Dickninge in de Wijk.
Ruinen is gebouwd rond een nostalgische brink, waaraan een zeer oude kerk (1423) staat. In de nabijheid van de Brink bevindt zich de museumboerderij Pasmans Huus. In deze authentieke boerderij worden gebruiksvoorwerpen die omstreeks 1900 gebruikt werden, tentoongesteld.
Het dorp Ruinen is een zeer oud dorp; reeds in een akte van 1139 wordt Otto van Ruinen genoemd als een der dienstmannen van de Bisschop van Utrecht. Tevens werd er in 1140 door de Benedictijner monniken een klooster gesticht, de Maria Kapel. Dit klooster werd echter in 1325 verplaatst naar de nabij De Wijk gelegen locatie Dickninge. In de kelder van de huidige pastorie zijn nog sporen terug te vinden van dit klooster.
Het dorp ligt aan de oude verharde route Groningen-Assen-Ruinen-Meppel-Zwolle. Aan weerszijden staan nog vele dikke oude eikenbomen. Van oorsprong is het een brinkdorp. Noordelijk ervan ligt het 3700 hectare grote Nationaal Park Dwingelderveld.
De bevolking is van oudsher agrarisch ingesteld (veeteelt en enige akkerbouw). Ondertussen neemt het toerisme ook een vrij behoorlijke plaats in. Van de vele Saksische boerderijen is museumboerderij Pasmans Huus aan de Oosterstraat qua stijl en inrichting zo veel mogelijk teruggebracht tot in de situatie rond 1900. Bezienswaardig is ook beltmolen De Zaandplatte aan de Engeland, ooit nog afkomstig uit Echten en alhier in volle glorie herbouwd. Daarnaast is de Nederlands Hervormde dorpskerk uit de vijftiende eeuw aan de vaak levendige brink de moeite waard. Onder de pastorie achter deze kerk zijn op sommige dagen van het jaar de gewelven van het vroegere klooster nog te bezichtigen. Verder zijn er nog verschillende galerieën en even buiten het dorp park Oikos. Het Posthuus te Anholt aan de klassieke, maar nog onverharde postkoetsroute, is tevens een markante plek.
Het voorzieningenniveau in Ruinen is vrij behoorlijk. Er zijn een bibliotheek, een openbare basisschool, een sporthal met sportvelden, een zwembad, een supermarkt, een postkantoortje, enkele winkels, horecagelegenheden en wat andere bedrijven.
Het landschap rond Ruinen wordt gekenmerkt door de essen en de weilanden langs de Ruiner Aa/Wold Aa, maar vooral door de uitgestrekte heide ten noorden van het dorp. Aan de zuidwest-rand van het heideveld staat een schaapskooi, waar de scheper elke ochtend met een kudde Drentse heideschapen het veld intrekt. Aan de rand van de Brink staat sinds 1966 'Bram de Ram' een beeld van Johan Sterenberg als symbool voor de schaapskuddes die eeuwenlang in de omgeving graasden.
Aan de Benderse, de weg van Ruinen naar dit heideveld, is het Bezoekerscentrum Dwingelderveld van het nationaal park gevestigd. Zuidelijk van Ruinen ligt het 1100 hectare grote staatsbos Boswachterij Ruinen van Staatsbosbeheer. Hier en daar liggen nog kleine restanten van de uitgestrekte heidevelden van vroeger met af en toe nog een vennetje.
Bronnen: www.dewolden.nl; nl.wikipedia.org/wiki/Ruinen